Një postim emotiv… Ndoshta edhe jo… Nuk e di ç’do të rezultojë në fund…

Një postim emotiv… Ndoshta edhe jo… Nuk e di ç’do të rezultojë në fund…
Ardi Stefa
(Kartolinë për Shën Valentinin)
Jemi qenie të vetmuara...
Kërkojmë bashkëudhëtarë për periudha të caktuara të jetës sonë, por përpjekjet janë kaq të kota...
Arrijmë që t’i mbajmë për pak pranë nesh. Nuk ekziston përgjithnjë!
Është kaq e çuditshme të përpiqesh të ndërgjegjësohesh se ato që dëgjon nga buzët e saj/tij, i kanë dëgjuar kaq të tjerë përpara teje. Se bashkëudhëtari/ja jote e mëparshme ka ndarë të njëjtat fjalë e fraza me dikë tjetë, se i riu është këtu.. Është një e vërtetë me të cilën jam adaptuar. Por përsëri..., nuk pushon së qeni kaq e çuditshme...
U themi “të dua” kaq shumë njerëzve dhe nuk gënjejmë më askënd. Themi “të dua”, “dua të të përqafoj”, “të dua timin/en”. Dhe nënshkruajmë një kontratë me afat të caktuar...
Çdo puthje..., ndihet se është e përdorur.
Ndoshta sepse e jetova dhe e pashë të mos ishte imja...
Çdo përqafim... i destinuar për tjetërkënd...
Diku u largua dhe u gjend për pak tek unë...
Të kam pranë meje..., tani...atëherë..., dikur..., një përkëdhelje në faqe..., krahët e lidhura ne mesin tim..., biseda të pafundme me fjalë, ose me heshtjen..., dhe nesër di që mund të mos jetë imi/imja,- akoma dha tani nuk është, por kam këtë iluzion,- por përpiqem të përjetoj këtë skenë.
Të jetoj çdo hollësi, sado të vogël të saj. Dhe le të di që ajo që po jetoj është një skenë e cila është luajtur e riluajtur...
Një teatër i luajtur nga një trupë tjetër...
E di?... Në dorën tonë është t’i bëjmë shfaqjet tona suksese...


Eνα συναισθηματικό post...Ίσως και όχι...Δεν ξέρω τι θα προκύψει στο τέλος...
Είμαστε πλάσματα μοναχικά...Ψάχνουμε συνοδοιπόρους για ορισμένες περιόδους της ζωής μας αλλά είναι τόσο μάταιες προσπάθειες... Καταφέρνουμε να τους κρατήσουμε λίγο κοντά μας. Δεν υπάρχει για πάντα.
Είναι τόσο περίεργο να προσπαθείς να συνειδητοποιήσεις ότι αυτά που ακούς από τα χείλη του τα έχουν ακούσει τόσες πριν από σένα. Ότι ο παλιός σου συνταξιδιώτης μοιράζεται τις ίδιες λέξεις και φράσεις με κάποιον άλλον, ότι ο καινούργιος είναι εδώ για λίγο. Είναι μια αλήθεια με την οποία έχω συμβιβαστεί. Αλλά και πάλι...δεν πάυει να είναι τόσο παράξενο. Λέμε σε θέλω σε τόσους ανθρώπους και δεν παραμυθιάζουμε κανέναν. Λέμε σ'αγαπώ, θέλω να σ'αγκαλιάσω, σε θέλω δικό μου. Και υπογράφουμε ένα συμβόλαιο περιορισμένης χρονικής διάρκειας.
Κάθε φιλί...νιώθω ότι είναι χρησιμοποιημένο. Ίσως επειδή το έζησα και το είδα να μην είναι δικό μου...Κάθε αγκαλιά...προορισμένη για αλλού... Κάπου ξέφυγε και βρέθηκε για λίγο σε μένα...
Σε έχω δίπλα μου...τώρα...τότε...κάποτε...ένα χάδι στο μάγουλο...τυλιγμένα χέρια γύρω από τη μέση μου...ατέλειωτες συζητήσεις με λόγια ή με τη σιωπή...και αύριο ξέρω ότι μπορεί να μην είναι δικά μου-ακόμη και τώρα δεν είναι αλλά έχω αυτή την ψευδαίσθηση- αλλά προσπαθώ να βιώσω τη σκηνή, να ζήσω κάθε μικρή της λεπτομέρεια. Και ας ξέρω ότι αυτό που ζω είναι σκηνή που έχει παιχτεί. Έργο ξανανεβασμένο από άλλο θίασο... Ξέρεις... στο χέρι μας είναι να κάνουμε τις δικές μας παραστάσεις επιτυχία...

Nënshtetësia e emigrantëve

Nënshtetësia e emigrantëve
Ardi Stefa
Dikush më shkruante në blogun tim se njëri nga themelet e racizmit është frika e ndryshimit apo e shpërbërjes kulturore të një populli. Isha dakort me të. Disa njerëz, natyrisht të kulturuar kultivojnë frikën, për të peshkuar në ujëra të turbullta. Sidomos politikanët e ekstremit të djathtë, por edhe klerikët, të cilët në emër të patriotizmit dhe fesë, anatemojnë gjithçka që u duket se i kërcënon.
Natyrisht, nuk bëj pjesë në kategorinë e “antiracistëve profesionistë”, as edhe në kategorinë e “të shqetësuarve të përhershëm e profesionistë”
Dëgjoj gjatë gjithë këtyre ditëve debatet, por edhe shkrimet të cilat marrin shkas nga paraqitja në parlament e projektligjit për nënshtetësinë e emigrantëve. Po të dëgjosh Karaxhaferrin dhe Mitropolitin e Selanikut, Anthimon, duket se rreziku që i kërcënon grekët dhe Greqinë është me shifra. Janë 500.000 emigrantë që do të bëhen grekë, ose 1 milion, të cilët do të trondisin e do të shkulin nga themelet Greqinë. Sipas Karaxhaferrit për 40 vjet në Greqi, grekët e kulluar do të jenë minoritet në vendin e tyre!...
Dhe këta drejtues e “liderë” kaq të kulturuar, të cilët udhëheqin e drejtojnë disa qindra- mijëra njerëz, injorantë e të mbushur me urrejtje, të cilët i dëgjojnë, i besojnë e i ndjekin verbërisht!...
Dhe kështu, padituria bëhet element shfrytëzimi. Kultivohet frika. Dhe frika lind racizmin...
Karaxhaferri dhe Anthimo, si edhe deputetë të Demokracisë së Re, deklarojnë në tempujt e demokracisë dhe të tolerancës se nënshtetësia e emigrantëve është kërcënim.
Por që nënshtetësia e fëmijëve të emigrantëve të lindur në Greqi të jetë kërcënim do të thotë se grekët nuk janë ata që janë, por janë një familje e përbërë “racore” me afërsi “biologjike”.
A e besojnë vallë të gjithë ata që thonë se kanë lindur nga prindër grekë, të cilët u lindën edhe ata nga prindër grekë, të lindur nga fgjyshër e stërgjyshër grekë..., e kështu me radhë deri në epokën e Luftës së Trojës, a e besojnë vallë se i njohin mirë, me rrënjë e dhëmballë, me pemë gjenealogjike gjyshin e gjyshen e tyre, stërgjyshërit?...
Asnjëri prej tyre nuk ka paraardhës arvanitas, sllavë, apo lindorë?...
Dhe sidomos në një rajon ku janë përzier racat këtu e shekuj të tërë!...
Natyrisht që grekët nuk janë një populli pastër e i kulluar për nga pikëpamja racore, pasi një popull i tillë nuk ekziston. Nënshtrimi etnik është rezultat i ideologjisë dhe jo i biologjisë. Nuk është afërsia e “gjakut”, është dëshira e të qenit e të përkiturit në komunitetin politik që është kombi-shtet grek.
Kështu u bënë grekë grekët, ashtu siç u bënë edhe kombet e tjera në Mesdhe, një pikë ku u takuan kulturat më të lashta, me pothuajse të gjitha kulturat më të reja, ashtu si edhe në Ballkan, ku të gjitha shtetet që u ngritën ishin multietnike.
Prandaj përralla nacionaliste e epokave të tjera për atdheun që një ditë të bukur u zgjua nga gjumi, si një princeshë e fjetur dhe kështu u krijua Greqia, në mos dëshmon për padituri të atyre që thashë më lart, është e rrezikshme.
Është kërkesa për të fituar “pastërtinë racore”!
Një gjë e tillë ndodhi nga 1933 deri në 1945.
Atëherë kur politika pro “pastërtisë së racës e atdheut”, e vrau princeshën e fjetur gjermane dhe e ktheu atë në Frankenshtajn.
Dhe ky përbindësh, ky Frankenshtajn, endet ende si dordolec akoma edhe sot i frikshëm për të gjithë...
Dhe në fund të kësaj SMS-je, paksa të gjatë, gjej vend të përgëzoj kryeministrin grek, Papandreu, i cili, pa pyetur për koston politike, deklaroi në Parlament se “Grek edhe lind, edhe bëhesh!”...

Dielmat e rikthimit

Dielmat e rikthimit
Ardi Stefa
Përpara disa javësh, në miku im, i cili është lart në strukturat e një partie të madhe politike në Shqipëri, më bëri ftesën “zyrtare” që të rikthehesha edhe një herë në politikë. Natyrisht edhe në Shqipëri.
Ftesa pasohej nga disa elozhe për figurën time të pastër politike, idealizmin dhe idetë e vitit 1990, të cilat nuk i tradhtova. Natyrisht, që theksohej fakti që Shqipëria kishte nevojë për figura të pasta e të pakompromentuara, intelektualë e patriotë, të cilët do të çonin më tej imazhin dhe do të plotësonin prespektivën europiane të Shqipërisë. Mjaft që të rikthehesha...
Një rikthim, sipas asaj që më shkruante nënkuptonte një punë të mirë në Shqipëri, me perspektivën e një karriere të kënaqshme politike, si edhe premisat për të pasur edhe “pushtet ekonomik e social”...
Nuk e fsheh se ideja e rikthimit në Shqipëri ka kohë që më vërtitet në kokë, tashmë kur jemi në të dyzetat dhe perspektiva e jetës sonë në emigrim është e zymtë dhe jetesa kufizohet vetëm tek sigurimi i mirëqenies së përditshme.
Natyrisht që një rikthim në Shqipëri është joshës, sidomos kur shoqërohet nga garancira për pasuri, punë e pushtet...
E mendova për disa ditë, ndërkohë që mesazhet nga miku im “bashkëluftëtar” i “Dhjetorit e shkurtit 1990-‘91” vazhdonin.
Ndërkohë miq të tjerë më thoshin të kthehesha, shumë të tjerë më këshillonin të mos kthehesha, pasi do të humbisja shumë në karakter, personalitet e moral. Derisa më erdhi një e-mail nga shoku im më i ngushtë në Shqipëri, i cili me një postulat të Gandit më bindi plotësisht që të mos i rikthehem “politikës”.
Postulati i Gandit ishte: “Rrënjët e dhunës: “Pasuri pa punë. Dije pa karakter. Tregti pa moral. Shkencë pa humanizëm. Lavdi pa sakrifica. Politikë pa principe”.”
Ky postulat është ai që fare mirë përcakton e karakterizon jetën shqiptare, sociale, politike, ekonomike e kulturore, pavarësisht se Gandi nuk e shkruajti për ne.
Merrini dhe analizojini një për një pjesët e postulatit dhe do të kuptoni shumë më mirë politikën e sotme shqiptare. Një jetë politike agresive, një jetë shoqërore e dhunshme. Një mungesë absolute e dialogut ndërmjet forcave politike, vetë njerëzve, e shoqërisë në përgjithësi…
Solla ndër mend ato ç’ka shikoja gjatë qëndrimit tim të herëpashershëm në atdhe: Njerëz me fytyra e sy tragjikisht mediokre, bashkëkombës që nuk dinë më se çfarë kuptimi ka jeta e tyre në Shqipëri, njerëz që e kanë humbur tashmë shpresën, që dëgjojnë qysh kur lindën e përgjatë gjithë jetës së tyre të njëjtën gjë në trajta të ndryshme...
Dhe ti duke u endur si nëpër tym në këtë mëdyshje, ndien se nuk ke më asnjë lidhje me bashkëkombësit e tu...
Dhe pikërisht kjo gjendje ka sjellë mbizotërimin e pesimizmit politik e social, pesimizmit për të ardhmen, skepticizmit, pasigurisë në gjithë shoqërinë e jetën politike, sociale e ekonomike. Ngërçi aktual politik ka rritur pasigurinë; besueshmëria ndaj institucioneve të shtetit është zero; besueshmëria ndaj politikanëve vazhdon të jetë nën nivelin zero; efikasiteti i institucioneve të shtetit bëhet gjithnjë e më i vështirë.
Politika konfliktuale shqiptare prodhon përditë pesimizëm. Një politikë që prodhon pesimizëm, fillimisht i ndrydh shpresat dhe nëse vazhdon gjatë, ajo vret jo pak prej tyre, derisa vret vetë demokracinë, pasi më parë ka vrarë ëndrrën për demokraci. Një politikë me shpresa të ndrydhura apo të vrara është një politikë që i vetëprodhon dhe i ruan dështimet e saj.
Dhe unë për asnjë çast nuk do të doja të isha pjesëtar aktiv i një politike të tillë. Ndoshta pozicioni im i tanishëm “Ex katedra” është komod, pasi është e lehtë që të flasësh e kritikosh duke qenë jashtë valles, por edhe ata që duket se janë brenda valles, janë vetëm brenda saj, duke e hedhur vallen ose për njërën forcë, ose për forcën tjetër politike, pa zgjedhur rrugën e mesme, e cila do t’i hapte derën dialogut.
...Dialogut politik e social. Dhe jo debatit banal e të marrëzishëm, me epitete, deklarata e antideklarata, që ushqejnë mungesën e shpresës e perspektivës, pesimizmin dhe dhunën...
Dikush ka thënë se shqiptarëve iu mjafton marrëzia e tyre për të plotësuar mungesën e dialogut, por kjo nuk është e vërtetë. Historikisht dialogu i shqiptarëve ishte e është i mbështetur në disa të vërteta të rreme. Shqiptarët mundet e kam bindjen se në kushte të tjera do të dinin të dialogonin e të merreshin vesh për të mirën e të ardhmen e tyre. Shembull janë ata qindra shqiptarë nëpër botë, që kanë bërë karrierë, shkencore, akademike, ekonomike, e politike në disa raste në mbarë botën, ku ndërtuan jetën e tyre...
Por këta, janë të “tepërt” për politikën aktuale shqiptare...

Në pamje të parë... dhuna!

Në pamje të parë... dhuna!

Mos u streso, jeta është e bukur, buzëqeshni, kështu duhet, pendohuni, “Ati ynë që je në qiell...”, pastërtia është gjysma e fisnikërisë, duhanin dëmton seriozisht shëndetin, ndalohet kthimi i menjëhershëm, një dhe një bëjnë dy, ndero babanë dhe nënën tënde, respekto më të moshuarit, mos u bëj të tjerëve atë që nuk duan të të bëjnë, mbipesha të shkurton jetën, kujdes si flet, është detyra jote, mëngjesi është vakti më i rëndësishëm i ditës, gruaja plotësohet vetëm me lindjen e fëmijëve, mos tradhto bashkëshortin/en, drejtim i detyruar, telefono tani, madhësia e... nuk ka asnjë rëndësi, idetë e bukura janë idetë e mëdha, e përshtatshme për të gjithë, koha është mjekimi më i mirë, jetoje jetën tënde, nuk arrij, dhjami të bllokon arteriet, lirojuni të moshuarve vendin në autobus, përqindje stabël e kredisë, 80-65-80, historia na mëson, kur dëgjon “rregull”, mish njeriu vjen erë, molla nën mollë do të bjerë, ç’do të thonë të tjerët?, nuk mundem do të thotë nuk dua, i papërshtatshëm për moshat nën 18 vjeç, këtu i thonë Ballkan, ndalohet parkimi, një mollë në ditë doktorit i thotë: IK!, betohu, ferri janë të tjerët, qeni është miku më i mirë i njeriut, mos ëndërro gruan e tjetrit, duaj ata që ke pranë, edukatë e shëndoshë seksuale, fëmijët janë lumturi, mendoj pra ekzistoj, profilaktikët parandalojnë transmetimin e sëmundjeve seksuale, mos gjyko që të mos gjykohesh, kur të bien me shpullë kthehu dhe faqen tjetër, je filani dhe quhesh, heshtja është flori, destinacioni i njeriut është vazhdimësia e llojit, këshillohet konsumimi përpara datës..., profilaktikët parandalojnë shtatzaninë e padëshiruar në masën 97%, mësoje një zanat dhe le të mos të të hyjë në punë për momentin, impotent, homoseksual, secili meriton fatin që ka, e ke gabim dhe e ti e di, të parët fitojnë- të dytët janë gjithmonë të dytët, guximtarët fitojnë, asnjë gabim nuk pranohet pas largimit nga arka, koha është para, arti të nge moralin, kur do me të vërtetë diçka Universi komploton në favorin tënd, dhe meqë problemi më i madh i botës është se idiotët janë të mbushur me vetëbesim dhe gjenialët të mbushur me dyshime, vazon me lule që e sheh në të majtë të shkallëve kur ngjitesh, do ta shohësh në të djathtë kur të zbresësh.
Pak a shumë kështu jetuan ata mirë dhe ne më mirë...
Hajt, pra: Gëzuar!...

Copyright: A. Stefa

Skena e Lindjes së Krishtit me rërë

Skena e Lindjes së Krishtit me rërë
Disa zbukurojnë Pemë Krishtlindjesh. Disa të tjerë zbukurojnë anije. Disa të tjerë thjesht vënë në ndonjë vazo me lule, drita shumëngjyrëshe. Të tjerë zbukurojnë shtëpinë brenda e jashtë me miliona llampa. Të tjerë përdorin 825 ton me rërë për të riprodhuar skenën e Lindjes së Krishtit.
Fotoja është në plazhin La Pineda në Taragona të Spanjës dhe përjetëson një trajtë moderne të Skenës klasike, e krijuar nga 7 “skulptorë” të kombësive të ndryshme, të cilët filluan ta ndërtojnë që nga 4 dhjetori.
Foshnja Hyjnore gjendet e shtrirë në qendër të kompozimit, mbi një copë që e mbajnë dy engjëj dhe rreth e rrotull tyre gjenden të gjithë personazhet që janë protagonistë në Lindjen e Krishtit, që nga hën Maria dhe Jozefi, deri tek magjistarët dhe kafshët...

Η ΦΑΤΝΗ ΣΤΗΝ ΑΜΜΟ
Αλλοι στολίζουμε χριστουγεννιάτικα δέντρα, άλλοι καραβάκια, άλλοι απλώς τοποθετούμε φωτάκια σε υπάρχουσες γλάστρες, άλλοι φωτίζουν όλο το σπίτι από πάνω μέχρι κάτω -και τη βεράντα και τον κήπο και τη σκεπή-, κι άλλοι χρησιμοποιούν 825 τόνους άμμο για να αναπαραστήσουν τη σκηνή της Γέννησης. Η γλυπτή σύνθεση της φωτογραφίας στην παραλία Λα Πινέδα στην Ταραγόνα της Ισπανίας απεικονίζει μια σύγχρονη εκδοχή της φάτνης δημιουργημένη από 7 γλύπτες διαφορετικών εθνικοτήτων που άρχισαν να εργάζονται για αυτό το αποτέλεσμα από τις 4 Δεκεμβρίου. Το Θείον Βρέφος βρίσκεται ξαπλωμένο στο κέντρο της σύνθεσης πάνω σε ένα ύφασμα που κρατούν δύο άγγελοι και γύρω του στέκονται όλα τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν στη Γέννηση του Χριστού, από την Παναγία και τον Ιωσήφ έως τους μάγους και τα ζώα της φάτνης.

Ç’më kujtohet nga festat e fundvitit?

Ç’më kujtohet nga festat e fundvitit?

Ardi Stefa

Ndoshta pyetja më e saktë do të ishte të pyesnit se çfarë nuk më kujtohet. Për fat të keq, përveç natës së Vitit të Ri 1990, natë të cilën as që e sjell dot nëpër mend, për shkak se ishte një dhjetor i zjarrtë e i vrullshëm kur, gjithçka tjetër e humbiste rëndësinë, të gjitha netët e ndërrimit të viteve i kam si të gjalla në kujtesë.
Përgatitjet fillonin një muaj më parë. Zbukurohej pema, me lambushkat e ngjyrosura që na i bënte ungji elektriçist. Fletët e punëdores të ngjitura si zinxhir me brumë ose vinovil...
Gjeli i detit që ushqehej nga goja me fishekë buke, misër dhe ullinj, për të qenë sa më i shëndoshë e i dhjamur... Pastaj Gjelin e detit e nxirrnim për të bërë “luftë” me gjelat e tjerë në lagje...
Festat në shkolla dhe në vendet e punës së prindërve me pakot e dhuratave aq standarte...
Derisa vinte 31 dhjetori, nata e ndërrimit të viteve...
Kujtoj...
Nënën, të cilës i binte bretku gjithë ditës për të gatuar e zbukuruar shtëpinë. Neve, që vinim vërdallë, nëpër këmbë të prindërve, herë duke qarë për gjelin e detit të sapotherrur, e herë duke futur duart nëpër embëlsirat që ishin vënë në tryezat e shtëpisë, në pjatat me arra e bajame të qëruara, te bukëfiqet e çepelet që vinin në vargje nga fshati...
Më vijnë ndër mend se si na vinin në gjumë prindërit, “Që të rrinim sa më shumë natën, e të shikonim programin festiv me humor e këngë”! Se si, sado që na vinin në gjumë, nuk flinim kurrë, sikur të na kishin mbërthyer kacabujtë...
Më kujtohet tryeza e shtruar bukur, me antipastën që ishte si pjatë e parë dhe që kishte qofte, vezë të ziera, salcë kosi, ullinj, turshi, sallam të prerë në feta të holla, djathë, djathë të bardhë e kaçkavall...
Pastaj sallatrat e ndryshme në tryezë, sallata me panxharë, sallata ruse, sallata me ullinj e portokalle...
Pastaj vinte pjata kryesore, me mishin e gjelit të detit të pjekur me patate të skuqura...
Gjeli piqej i tëri, por nuk servirej komplet, se duheshin ruajtur edhe disa copa për ata që do të na vinin për vizitë ditën e parë të vitit...
Ndërmjet tyre ishin shishet e verës, birrës për gratë e fëmijët, rakia...
Dhe në fund vinte ëmbëlsira, zakonisht bakllava, ose kadaif, si edhe frutat: portokallet, mollët, të cilat ishin marrë me racion dhe që ruheshin si drita e syve...
Dhe nata vazhdonte ceremoniale, me hare, me humor e këngë, me vallëzime ku vallëzonim me prindërit e pastaj me kushërinjtë e kushërirat...
Dhe e nesërmja, kur çahej kulaçi i pjekur për të parë se kujt i kishte rënë leku fatsjellës, dhe ku hahej kaposhi i pjekur me kulaçin e bërë dollmë...
Përsëri programi me humor e këngë, kësaj here jo me humoristët më të mirë...
Ja, këto më kujtohen...
Besoj se këto u kujtohen edhe juve, jo pa nostalgji...

Nuk ishim heronj, ne donim të jetonim...

Nuk ishim heronj, ne donim të jetonim...
Ardi Stefa

Kanë kaluar 19 vjet nga dhjetori i 1990-ës. 19 vjet ku monumentalizohen ata që nuk kishin asnjë lidhje, ose ndonjë lidhje anësore e të rastësishme me ngjarjet e Dhjetorit.
19 vjet ku protagonistët e vërtetë janë në hije, jashtë, të mënjanuar ose të harruar...
19 vjet, gjatë së cilave, më shumë zhurmë bëhet për mënyrën me të cilën do të “festohet” e “përkujtohet” dita e “Çlirimit të dytë të Shqipërisë”, sesa ngjarjet e vërteta të atij dhjetori ’90, ose të paktën kujtimi i tyre.
Njerëzit me pak mend, dhe ne që ishim protagonistët e atyre ditëve, rrënqethemi kur dëgjojmë fjalimet aq të parashikueshme ceremonialë, festimet aq hipokrite, fjalët e fytyrat po aq hipokrite që parakalojnë podiumeve...
Diku në ndonjë gazetë del edhe ndonjë fotografi origjinale e atyre ditëve...
Dikush gjen rastin që të hiqet si student i Dhjetorit, pavarësisht se nuk ishte kurrë i tillë, dikush kërkon të marë merita e lavdi që, në fakt u takojnë të tjerëve...
Një pjesë tjetër thjesht përton dhe nuk e fsheh në asnjë rast përtesën e vet...
Ishin 22 vjeçarë, sot jenë 40 vjeçarë të gjithë...
Pas kaq vitesh, kujtesa personale fillon të humbasë. Zakonisht ajo zëvendësohet nga e ashtuquajtura “kujtesë kolektive”, e cila në fakt është njohja ideologjike e ngjarjeve, e cila u jep rëndësi heroizmit, fakteve mitologjike: heronjtë, epopeja, qëndresa, pasioni për lirinë...
Fjalë të bukura, shumë pompoze për të fshehur thelbin. Cili është thelbi? Që heronjtë e Dhjetorit ’90-të nuk ishin veçse njerëz normalë, studentë e studente të reja, ideologë, të cilët befasisht u gjendën në qendër të Historisë e të së përgjithshmes... Në këtë vrull jetuan e përjetuan dehjen e përmbysjes. Jo pa flijime, jo pa humbje. Ato ditë e net të zjarrta shenjuan jetën e të gjithëve atyre që ishin prezent, shenjuan e ndryshuan edhe jetën e të gjithëve atyre që ishin larg Qytetit Studenti. Shenjuan e ndryshuan rrënjësisht edhe jetën e atyre që erdhën e që do të vijnë më vonë..
Dhe kështu kaloi koha, ndryshuan kushtet...
E vetmja gjë që ngeli është një tregues heroizmi. Kështu e konceptojnë Lëvizjen Studentore të Dhjetorit të rinjtë e sotëm... Po a ishte me të vërtetë kështu? Dhe në qoftë se ishte, çfarë ishte në thelb? Dhe kush do të na i thotë me saktësi?...

Por të gjithë, si mashtruesit, ashtu edhe të mashtruarit, si hipokritët, ashtu edhe ata që janë me të vërtetë të çiltër, si protagonistët, ashtu edhe ata që hiqen si të tillë, me shpresën se koha do të mbulojë me pluhur ngjarjet e vërteta të ndodhura atëherë, janë pasardhësit e brezit të DHJETORISTEVE...
Ç’rëndësi ka nëse ishin brenda ngjarjeve, apo pak mënjanë me ata që kishin frikë dhe nuk donin ndryshimin...
Ç’rëndësi ka nëse ishin nëpër podiume duke mbajtur fjalime, apo poshtë mes demonstruesve...
Ç’rëndësi ka nëse ishin me xhupa meshini të zi, kapardina të bardha, apo me golfe leshi...
Ai brez pa të ardhmen të shndërrohej, të ndryshonte dhe të vulosej përfundimisht nga revolta e atij Dhjetori...
Debati për Dhjetorin, në cilëndo mënyrë që të bëhet, të drejtë apo edhe të shtrembër, në cilëndo mënyrë që të festohet kujtimi i atyre ditëve, me debatet publike, për “kuptimin” e asaj Lëvizjeje, për ata që përfituan nga Dhjetori, autokritika dhe kritika, deri edhe anatemimi i të gjithëve e gjithçkaje, për mua janë të mrekullueshme...
Pasi një pjesë njerëzish, që kanë ngelur ende njerëz, të paktën një ditë në vit sjellin ndër mend me nostalgji pjesën më të mirë të vetvetes: atë pjesë të ndërgjegjes që mendon e kërkon ndryshimin gjithmonë...
Shqipëria këtë ditë debaton për politikë dhe revoltë, shpërthen e pendohet, grindet, kërkon falje...
Shumica e protagonistëve të vërtetë të atyre ditëve, kanë 19 vjet që kanë zgjedhur heshtjen shurdhuese, për të deklaruar prezencën e tyre...
Dhe ju garantoj, shumica e atyre që gogësitenme përtesë kur dëgjojnë fjalimet bombastike, mos mendoni, e bëjnë në shenjë proteste. Ata përtojnë qëllimisht për të deklaruar indiferencën e tyre, neveritjen e tyre ndaj të gjitha atyre klisheve mediokre, të cilat janë gjithçka, veç asaj që ishte me të vërtetë Dhjetori 1990!...
Ulëritjet dhe pëshpëritjet, heshtja dhe plagët, kujtimet e vërteta dhe ato mashtruese, shpjegimet dhe kundërshpjegimet nuk tregojnë gjë tjetër, veçse jetën, brenda një shkretëtire idiotësie e keqësie...
Të gjitha këto e të tjera, për mua janë prova se “Dhjetori jeton, është i gjallë e aktual”, dhe se e gjitha ajo që ndodh e do të vazhdojë të ndodhë, është dhurata e atij Dhjetori të zjarrtë...

Dhe ishte një Dhjetor jo si të tjerët dhjetori 1990...
Një dhjetor i acartë, pa bukë e ngrohje, pa drita e ujë, pa të drejta e liri, por me shumë shpresë...
Atë shpresë që kërkoj ta shoh sot në sytë e brezit të ri dhe nuk e gjej! Ne kishim shpresë, mos vallë më shumë se të rinjtë e sotëm? Apo më pak? Apo mos vallë edhe ne nuk kishim të gjithë shpresa e sot jetojmë më mirë, se ne ishim jashtëzakonisht të dembelosur megjithëse thërrisnim: “Duam bukë, duam drita!”, “Liri- Demokraci!”, “E duam Shqipërinë si gjithë Europa!”-, megjithëse dëgjonim Zërin e Amerikës dhe grupet më të famshme të kohës?
Dikush më shkruajti në internet: “Ju ishit heronj, nuk kishit frikë!”
Dhe iu përgjigja: I thashë që doja të isha edhe një herë i ri në atë moshë. Të bëja shaka, të dëgjoja ç’të më donte qejfi, të jetoja ashtu siç ëndërroja, të vishesha si më vinte, jo uniform si të gjithë, të njëhja njerëz e vende, të flisja me zë të lartë e pa u trembur se do më rrasnin në birucë...
Të udhëtoja në gjithë botën, të njihem me njerëz të tjerë nga e gjithë Shqipëria e bota në Internet, të mos kem frikë nga hija ime... Të mos merrem me politikë ashtu si atëherë, nga dëshpërimi...
Dhe unë e bashkëmoshatarët e mi, ishim heronj, ashtu siç nuk ishim heronj...
E dinim që rrezikonim dhe shkonim me ndërgjegje të plotë drejt asaj që ishte e panjohur për ne...
Kishim frikë, klithnim kur na godisnin sambistët, vraponim të shpëtonim prej shkopinjve të gomës...
Po, po, kishim frikë. Dhe frika nuk është ndjenjë e bukur. Frika të mbyt, të varfëron jetën, të vyshk rininë...
Më besoni, ne donim Demokraci, liri, mirëkuptim e bashkëjetesë, jo frikë e shtypje...
Më besoni, askush nga ne nuk ishte hero, siç na paraqesin sot...
Ne nuk donim të vdisnim e të bëheshim heronj. Jetonim në një epokë të errët, por nuk donim të flijoheshim fizikisht.
Donim të jetonim, të gëzonim rininë tonë, të qenit në Europë...
Ne donim të jetonim ashtu siç jeton rinia sot. Të ishim në rregull me vetveten tonë dhe jo të merreshim me sigurimsat që na ishin bërë hie edhe në shtrat...
Ne nuk ishim heronj, ne donim të jetonim pa frikë, pa ankth në shpirt, pa dëshpërim e rrugë pa krye...
Prandaj dhe u revoltuam, prandaj edhe shpërthyem dhe u ngritëm... Donim të ndryshonim botën...
Nuk kishim favorin e revoltës, që nuk e ka sot brezi i ri.
Donim lirinë e shprehjes, lirinë e mendimit e të veprimt...
Ne nuk ishim heronj. Ishim një brez djemsh e vajzash 22 vjeçarë që bëri politikë me fjalë, me këngë, me shpirtin dhe, mbi të gjitha, me trupin e tyre të njomë e të drobitur nga uria. Një brez që zgjoi një popull të tërë nga gjumi letargjik e që vrau frikën.
Ishim disa pak mijëra të rinj e të reja, protagonistë dhe bashkëudhëtarë, pjesëmarrës në mitingjet e demonstrimet në Qytetin Studenti, por edhe atje rrotull, të cilët e gostitën historinë shqiptare, akoma edhe një herë me gotën, një gllënjkë e të cilës mjafton që të të dehë, me një dehje të këndshme: E PAMUNDURA MUNDET TË BËHEJ E MUNDUR!
Vlera e vërtetë e Lëvizjes Studentore Shqiptare është pikërisht kjo: se u bë nga njerëz të zakonshëm, studentë vërtet, por të nxjerrë nga jeta e përditshme. Nga njerëz në kuptimin e mirëfilltë të fjalës, me ndjenja dhe ëndrra, delikatë, nga njerëz që ishin të uritur për jetë, për famë e lavdi, që kishin pasione. Nga njerëz që bëjnë gabime, që pendohen, njerëz të dobët e që s’kanë busull orientimi shpesh herë, nga idealistë të vërtetë, por edhe aventurierë, nga njerëz të vdekshëm e mëkatarë dhe jo nga statuja...
Dhe, nëse vlen akoma edhe më shumë stuhia e Lëvizjes së Studentëve, kuptimi që ka kjo lëvizje për brezat e ardhshëm është se kjo revoltë për një çast, për dy çaste, për një, dy apo dhjetë ditë, ata të rinj u ngritën më lart se EGO-ja, UNI i tyre, dhe kështu, të lirë u bënë krijuesit e historisë së tyre dhe të historisë sonë. Me pak fjalë: Ne, Studentët ishin atje atëherë kur duhej.
Prandaj, çdo vit në këtë ditë dëgjohen shumë fjalë nga shumë pseudo. Megjithëse protagonistëve të vërtetë të Revoltës Studentore Shqiptare u shkon më mirë heshtja. Heshtja e njohjes dhe e respektit për atë që bënë e që sado vite të kalojnë do të ngrihet gjithnjë e më lart në Panteonin e Historisë.
Prandaj llafologëve e pseudove, përpara se të nxjerrin fjalët bombastike nga goja, mirë do të ishte që të mendonin për një çast, është detyrim moral të mendohen për një çast dhe të pyesin veten nëse: “Liria, Demokracia, buka e dritat, mjaftojnë për të gjithë”...
A mjaftojnë për të gjithë ato që kërkuan atëherë studentët e mburremi se tashmë i kemi?...
Ne nuk ishim heronj, ne donim thjesht të jetonim...
Protagonistët e vërtetë të atyre ditëve të zjarrta studentore aktualisht nuk kanë piedestale. Piedestalet janë me “protagonistë e heronj” të rremë, për të cilët studentët e brezit tim luftuan për t’i rrëzuar...
Por studentët e brezit tim e dinë se do të jenë të gatshëm që po t’i thërrasë atdheu t’i rrëzojnë edhe një herë heronjtë e rremë nga piedestalet. Ia kanë, ia kemi për borxh këtë gjë atdheut...