“Madhësia” e lumturisë...

“Madhësia” e lumturisë...
Nga Ardi Stefa
Përpara disa kohësh kam lexuar një histori të shkrimtarit dhe filozofit të njohur Alan Cohen. Historia tregonte për një peshkatar, i cili kapi me grep një peshk dhe i gëzuar e hodhi në kovën që kishte me vete. Por pak çaste më vonë ai kapi një peshk tjetër, shumë më të madh se i pari. Peshkun e madh ai e hodhi pas një ngurrimi përsëri në det. Një kalimtar aty pranë, kur pa gjithë këtë skenë u çudit dhe e pyeti se: “Përse e bëri një gjë të tillë?”
Peshkatari iu përgjigj se tigani që kishte në shtëpi ishte i vogël dhe nxinte vetëm peshq të vegjël, si ai që kishte në kovë.
Besoj se tigani janë mendimet, besimet, klishetë, që secili prej nesh ka në mendjen e tij. Në qoftë se lemë të na ndodhin gjëra, të cilat u përshtaten mendimeve tona ekzistuese, atëherë jeta jonë është aq e madhe sa edhe ato. Atëhere ndoshta do të humbasim shumë “peshq të mëdhenj”. Në vend, pra, që të kufizojmë jetën tonë me tiganin e vjetër që kemi, le të marrim një “tigan” më të madh dhe le të përqafojmë të gjitha sa na ofron jeta.
Natyrisht që ky koncept është shumë interesant. Prandaj në internet kërkova të mësoja diçka më tepër për jetën, veprën dhe librat e Alan Cohen, i cili sot jeton në Maui të Havait, shkruan, zhvillon seminare dhe udhëton vazhdimisht.
Një ditë, gjithmonë sipas Coen, takoi një një njeri, i cili i tha se ishte fatkeq për vite të tëra dhe lutej ditë për ditë që një mëngjes të zgjohej dhe të ishte i lumtur po aq sa edhe qeni i tij. Cohen u çudit shumë dhe filloi që të vështronte me një sy tjetër jetën e qenit të tij. Dhe kështu shkroi një libërth të vogël humoristik(!?) për qentë.
Po ju paraqes disa nga përfundimet e tij. Dhe mos u gënjeni; tjetër gjë është qeni, tjetër gjë është njeriu, pasi edhe unë fillimisht i hyra këtij krahasimi, ose arsyetimi logjik, po qe se ju pëlqen ta quani këshu, dhe, e vetmja gjë që munda të arrij, ishte që të humbisja diçka nga magjia absurde e këtij krahasimi.
Le të ndjekim Cohen në vëzhgimet dhe përfundimet e tij...
Qeni im gjithmonë më pret me të njëjtin entusiazëm dhe gëzim sado që të kem munguar. Pas shumë orësh apo edhe ditësh të tëra mungese e largimi, qeni im nuk më pret me duar të kryqëzuara në gjoks pas kurrizit sikur të më thotë: “Mendoj se ka ardhur koha që të diskutojmë për detyrimet që kemi në këtë marrëdhënie!”. Qeni im është thjesht i lumtur që më shikon dhe këtë gjë e tregon. I pëlqen të më dojë... Mendja e tij është vazhdimisht në të tashmen, në atë që bën, në çfarëdo që bën. Nuk ka asnjë rëndësi e kaluara apo e tashmja. Nuk merret me dashurira që humbën... Nuk ka nevojë që t’u bëjë përshtypje të tjerëve, as të provojë përpara të gjithëve se cili është. I lejon vetes së tij që të luajë me baltën, të hapë gropa, të vërdalliset mes shkurreve e ferrave. Besoj se është i lumtur në çdo çast dhe më duket se edhe ai është dakort me mua...
Nuk jeton me kujtime. Nuk ka ndjenja egocentrike. Kur gabimisht i shkel bishtin klith nga dhembja, tërhiqet pas, por pas disa sekondash vijen përsëri pranë meje. Qentë i kalojnë shpejt zhgënjimet dhe fatkeqësitë. Askush nuk i ka thënë se është i vogël. për këtë arsye ai sillet si i madh. Një herë qeni im ndaloi një kamion të madh. I doli përpara dhe i lehte egërsisht derisa kamioni ndaloi. Mendon si “i madh” dhe për këtë arsye vepron si “i madh”...
Kur është vetëm gjen gjithmonë mënyra që të dëfrejë. Ndjek macet, u bën vizita komshinjve, shlodhet. Gjithmonë në jetën e tij ka diçka që ai bën, diçka të mrekullueshme. Nuk ka nevojë për asnjë justifikim që të dëfrejë. E gjen lumturinë kudo që ajo është... Kur nuk simpatizon dikë qëndron larg tij. Asgjë nuk e detyron që të bëjë shoqëri me ndokënd që nuk e simpatizon. Është besnik ndaj miqve të tij dhe gjithmonë i lë që të ndjekin rrugën e tyre...
Në rast se mbaron ushqimi që ha dhe ndonjëherë i çoj ushqim të një cilësie më të ulët kundërshton që ta hajë. Qëndron përpara pjatës së tij dhe më dhedh një vështrim qortues e ankues. Pastaj largohet nga pjata. E di se çfarë i takon dhe nuk kënaqet me pak...
Në qoftë se vlejnë të gjitha këto, pyes veten se mos vallë duhet që, që të gjithë të kemi nga një qen. Kështu, besoj, është një vendim më i lehtë se ai që të marrim “një tigan më të madh”...

Vija e gjakut

Vija e gjakut

Ardi Stefa
Si në çdo qytet tjetër të botës, edhe në Qytetin tonë, vrasjet, sidomos pas dhe gjatë Rebelimit të Madh Vëllavrasës, ishin bërë një gjë e zakonshme. Ashtu siç ishin bërë të zakonshme varrimet e përditshme dhe kortezhet e pafundme të njerëzve, të cilët, duket se nuk kishin me çfarë të merreshin dhe shkonin nëpër varrime, edhe të atyre njerëzve që nuk i njihnin fare. Pothuajse përditë kishte të vrarë dhe vrasës, të cilët pasi mburreshin, largoheshin nga sytë- këmbët. Pothuajse përditë kishte shi që binte nga qielli, një shi me baltë, një shi asfiksues, që duhej të largohej me lopata e kova, në mënyrë që të çeleshin varret, por edhe rrugët nga kalonin banorët që shkonin për t’i varrosur.
Një gjë ishte e sigurtë, ato kohë, të gjithë kishin përshtypjen se Qyteti përshkohej nga vijë gjaku, e cila fillonte nga vendi ku binin të vrarët, zgjidhnin rrugën më të shkurtër për të shkuar në në shtëpitë e tyre për të lajmëruar familjarët, për të dalë më pas nga shtëpitë i ndjekur nga nënat, motrat e gratë që ulërinin e çirrnin faqet dhe të përfundonte në qendër të Qytetit, aty ku gjaku bashkohej dhe krijonte një pellg të madh, i cili për shumë kohë qëndroi i patharë, jo në tokë, por në ndërgjegjen dhe mendjen e banorëve. Jo aq për numrin e të vrarëve, sesa për moshën e tyre të re.
Ashtu sikundër të gjithë kishin vënë re se shumë vija gjaku fillonin nga deti, për të ndjekur të njëjtin itinerar dhe për të përfunduar tek pellgu i madh në qendër të Qytetit.
Dhe nga numri i madh i të vrarëve i gjithë Qyteti kutërbonte një erë e një duhmë të tmerrshme vdekjeje e urrejtjeje, baruti e hakmarrjeje, e cila pluskonte shumë kohë më pas në ajër.
Dhe ky makth, kjo ëndërr e keqe që sillej pafundësisht në ajër e në ndërgjegjen e njerëzve, bënte që Qyteti të jetonte i tmerruar e të mos kishte gjumë. Netët ishin me pak gjumë, me një surrogat gjumi, të gërricur nga motive të frikshme, siç mund të jenë netët e një Qytet, ku mijëra njerëz prisnin ndëshkim. Qyteti e banorët e tij e ndienin instiktivisht dhe turbullt se sa kohë që Qyteti të qëndronte ashtu, në horizont të jetës së tyre, as urrejtja, as dashuria nuk ngjizeshin dot. Në shpirtrat e banorëve të Qytetit diçka bëhej ose zhbëhej. Ashtu ndërronin edhe ndjesitë e tyre ndaj Qytetit. Një ditë e adhuronin përkryerjen e tij, donin veç të ishin pjesë e atij rregulli e, të nesërmen e mallkonin. E bënin fajtor për gjithçka, pastaj prapë shkriheshin nga adhurmi për t’u nxirosur të nesërmen nga urrejtja...
Por edhe Qyteti ishte i çuditshëm...
Ai kërkonte një gjë tjetër, diçka me të cilën njerëzit të merreshin ditë e natë saqë të harronin vetveten. Por gjithçka dukej se po përçudnohej. Vijat e gjakut bëheshin edhe më të shpeshta... Këmbanat e alarmit binin gjithnjë e më fort. Qyteti po shqetësohej. Idetë kërkonin korrigjime. Turma pa tru betoheshin. Uria fizike dhe shpirtërore po trokiste pa dinjitet. Banorët po katandiseshin keq e më keq; të mençurit vdisnin duke ëndërruar, engëlloret ktheheshin në prostituta, të tjerët vetëvriteshin përpara të marrëve. Banorët e kuptonin tashmë se ndodheshin sa përpara të kaluarës, aq edhe përpara të ardhmes. Përgjithësisht, Qyteti, në kërkim të Vetvetes dhe Shpëtimit e kishte humbur gjumin, mbi vijën e gjakut që qelbej e u merrte frymën.
Edhe vrasësit e kishin humbur gjumin, ashtu si i gjithë Qyteti. Ngriheshin natën dhe ecnin si somnabulë sa andej- këtej, derisa ata që kishin vrarë u vinin duart mbi kokë e supe e i përmendnin për t’u lënë ndjesinë e tmerrshme të fajit.
Qyteti vuante nga një brerje kolektive ndërgjegjeje. Torturohej nga shpehja e trishtimit, pyetjet e pafundme të të vdekurve, nga malli i pafundëm i tyre për të gjallët. Të binin për gjumë torturoheshin nga makthet, të rrinin zgjuar krimet u vinin përpara sysh dhe nuk mundeshin të harronin. Dhe askush nuk e dinte se ç’duhet të ndodhte që të çliroheshin nga këto makthe. Duhet të rrinin të pagjumë për shumë kohë, të vuanin me ndërgjegje mungesën e gjumit e të fajit që u rëndonte, apo të bënin ndonjë gjë tjetër, që askush, megjithëse thoshte se duhej bërë, nuk e dinte...
Një pjesë e banorëve të Qytetit zgjodhi rrugën që kishte zgjedhur shumë shekuj më parë Hose Arkadio Buendia, për të gjetur Makondon e largët: Largimin për të harruar dhe fillimin e një jete të re!
Diku larg, në një tjetër vend, të krijonin një tjetër Qytet, ku ende nuk ishte kryer mëkati i Adamit dhe i Evës...
Por më kot! Vite më pas, të larguarit u kthyen përsëri në Qytet, ndoshta me më pak plaçka nga sa kishin marrë me vete kur e kishin braktisur, por më të pjekur, më të mençur, më të vendosur...
Ecnin të heshtur e kokëulur, aty ku më parë kalonte vija e gjakut, aty ku më parë kalonin vijat e gjakut dhe kërkonin, atë që u përkiste nga makthi dhe çlirimi...

Udhëzime për emigrantët e pranueshëm!...

Udhëzime për emigrantët e pranueshëm!...

nga Ardi Stefa
(Nga udhëzimet që iu komunikuan emigrantëve të sapombërritur në Kanada, nga Këshilli Bashkiak i qytetit Herouxville, me popullsi rreth 1.300 persona, në Kebek!)

Ligjet janë si sallami: më mirë mos t’i shikosh se si bëhen.

“Dëshirojmë, mbi të gjitha, të informojmë të ardhurit e rinj në qytetin tonë, se mënyra e jetesës që lanë pas, kur u larguan nga vendi i tyre, nuk mundet që të riprodhohet e as të jetë e njëjtë me mënyrën e jetesës së deritanishme të tyre në vendet prej nga u largua. Për këtë është e nevojshme dhe e domosdoshme për ta që të gjejnë një mënyrë që të përshtaten në idenditetin e tyre të ri social.
Konsiderojmë si jashtë të gjitha rregullave të gjitha ato akte, apo veprime, të cilat janë të kundërta me këto udhëzime, sikundër është zakoni i të linçuaritme gurë i grave në publik derisa ato të vdesin. Ashtu sikundër është i papranueshëm vrasja e grave në turrën e druve, duke iu vënë zjarri, apo djegia e fytyrës dhe e organeve të tyre me acid, prerja e duarve, gjymtyrëve apo organeve gjenitale.
Mësimi i historisë kombëtare në të gjitha shkollat e Kebekut është i detyrueshëm, sikundër edhe ai i Biologjisë.
Do të shikoni gra e burra të bëjnë ski së bashku në mal, në të njëjtën orë. Do të shikoni gra e burra në të njëjtën skuadër Hokeji të ndeshen në të njëjtën pistë. Gra e burra së bashku të marrin pjesë të barabartë në sporte të ndryshme.
Në familjet tona, në rast se fëmijët hanë mish kau, nuk do të kërkojnë kurrë të mësojnë për prejardhjen e mishit të kaut, as se kush e therri kafshën, as se ku e therri, me çfarë mënyre apo në çfarë dite. Në familjet tona gjithçka që hyn në organizmin tonë nëpërmjet gojës shërben ekskluzivisht për ushqimin e trupit. Shpirti e ushqen veten me të tjera mënyra!”....

Gjithçka sa përktheva më sipër nga gazeta Elefterotipia nuk është gënjeshtër. Është e vërtetë dhe një e vërtetë skandaloze për atë ç’ka ka ndodhur me të vërtetë në Kebek të Kanadasë.
Natyrisht që secili prej nesh ka ardhur nga një botë tjetër, nga një mentalitet tjetër. Natyrisht që është barbare t’i presësh dikujt gjymtyrët, apo organet gjenitale. Natyrisht që është barbare që të linçosh gratë me gurë në publik vetëm e vetëm se panë një mashkull pa mbulua fytyrën me ferexhe.
Por nuk besoj se të tilla gjëra kanë ndodhur në Kanada, SHBA, Francë, Angli, Greqi apo gjetkë...
E drejta e secilit është të përshtatet, ashtu sikundër është e drejta e secilit që të jetë i pandryshuar, ashtu siç ishte në atdheun e tij, natyrisht pa fyer njerëzit përreth, vendasit apo të tjerët...
E gjithë kjo qarkore e mësipërme më kujtoi atë shprehje që përmendej përpara disa viteve kaq shumë edhe këtu në Greqi: “Ne nuk jemi as ksenofobë e as racistë, por emigrantët nuk lahen, janë të pistë, qelben erë!...”
Nuk do të më vinin këto fjalë ndër mend dhe, ndoshta do t’i kisha harruar në qoftë se ajo ç’ka lexova për Kanadanë nuk do të ishte e njëjtë me “Manifestin e pastërtisë” të disa viteve më parë në Spanjë, kur autoritetet lokale të Valencias kishin nxjerrë një udhëzues me rreth 50 faqe që u drejtohej emigrantëve të ligjshëm e klandestinë. Vlen të theksohet se ky udhëzues ishte i shkruar në katër gjuhë, në mënyrë që të lexohej e të kuptohej prej të gjithë fatkeqëve emigrantë që zbrisnin në brigjet e Spanjës. Që të mos ishin më injorantë në çështjen e higjienës e pastërtisë...
Dhe ky mendim, kjo bindje kaq e padiskutuar po përhapet me shpejtësi marramendëse në një pjesë jo të vogël të banorëve të Evropës Veriore e Qendrore. Në këto vende racizmi e ksenofobia shpesh herë janë flamuri i ditëve tona.

Gjithandej emigrantët janë “macja e zezë” e shoqërisë. Në Gjermani janë turqit, në Francë janë algjerianët, në Spanjë afrikano-veriorët, në Greqi janë shqiptarët dhe të gjithë emigrantët me ngjyrë, në Angli janë indianët e pakistanezët.
Emigrantët janë të qelbur, të ndyrë e s’dinë të lahen... Asnjëherë kaq popuj të ndryshëm e heterogjenë të Evropës demokratike plakë nuk kanë patur e nuk kanë ndjerë një keqardhje e solidaritet të tillë kundrejt emigrantëve!...
Por do të doja që përveç udhëzimeve për përshtatjen e emigrantëve në Kanada t’ju kujtoja se çfarë thoshte “Manifesti i pastërtisë” i përpara disa viteve në Spanjë...
Në pjesën e parë theksohej nevojshmëria e domosdoshmëria e larjes së përditshme dhe tregohej imtësisht i gjithë procesi i dushit: “Hedhim ujë në trup, shkumojmë me sapun sfungjerin personal dhe fërkohemi mirë. Pastaj shpëlahemi mirë e mirë dhe fshihemi me peshqir të pastër...”
Me të vërtetë didaktike. Thua se jetojmë ende në epokën e gurit dhe larja është nga zbulimet e fundit.
(Një pyetje: Po kur disa kombe përdorin vaskën në vend të dushit si i bëhet??!...)
Por “manifesti skandaloz i pastërtisë” që u drejtohej emigrantëve vazhdonte edhe më tej. Kur thotë se fytyra duhet larë në mëngjes e në mbrëmje, sikundër edhe dhëmbët. Këshilla jepen edhe për veshjen, pasi përcaktohet qartë se rrobat e punës janë për punë, kurse pizhamat janë për të fjetur. Me pandofla s’duhet dalë jashtë; për atletikë duhet të përdoren atlete.
Sa bukur...
Hartuesit e udhëzuesit nuk lënë pa theksuar rëndësinë e marrjes me sport e gjimnastikë gjatë kohës së lirë, për të qenë në formë të mirë fizike. Dhe këtu materializohet shprehja: “Sporti zbukuron trupin e ndriçon mendjen”. Po për ata emigrantë klandestinë që u pëlqen të merren me kanotazh, hipizëm, tenis e golf, çfarë parashikohet?!...
Këto këshilla skandaloze të pastërtisë e higjienës më sollën ndër mend kampet e përqëndrimit naziste, ku të burgosurve u jepej urdhëri: “Dezinfektohuni- Fshihuni”. Dhe ky manifest i pastërtisë sikundër edhe “Udhëzuesi i përshtatjes” më solli ndër mend se sa janë sot në Evropë emigrantët klandestinë. Sa janë aktualisht e sa do të jenë në vitet e ardhshme.
Më solli ndër mend masat që merren për përballimin e tyre. Masa policore e jo ligjore.
Dhe t’u kërkosh emigrantëve të paligjshëm që banojnë ku të munden; që flenë ku të munden, që punojnë ku e si të munden, pa orar e në punët më të ndyra e më poshtëruese, e pra, t’u kërkosh këtyre emigrantëve të lajnë gotat e enët me të cilat hanë në lavatriçe pjatash, më falni, por është absurditet... Jo se kam ndonjë gjë kundër higjienës, përkundrazi...
Të më falni, por mua e gjithë kjo më kujton një bejte që thoshim në kohën e merhumit: “Lum si ne në ato vite/ s’kishim bukë, hanim simite...”
Për fat të mirë në Greqi s’ka dalë ndonjë udhëzues i tillë. Dhe shpresoj e kam besim të madh se s’do të dalë kurrë...
Se unë vazhdoj të besoj se ata emigrantë me ngjyrë ose të bardhë, afrikanë apo aziatikë, shqiptarë apo turq, janë njerëz e kanë dinjtet e personalitet!
Një pyetje do të dëshiroja të shtroja: Përpara se të nxirreshin udhëzues të tillë të turpshëm, a nuk do të ishte shoqërisht më e dobishme dhe më njerëzore që të merreshin masa për legalizimin e emigrantëve, integrimin e tyre social e profesional? Dhe para se vendasit të ankohen se emigrantët qelben erë, janë të pistë e të palarë ndoshta duhej përkujdesur t’u krijohen kushte më të mira jetese e pune, trajtimi njerëzor e personalitet. Se legalizimi është fillesa e gjithçkaje të mirë e njerëzore...
Kur lexova “Udhëzuesin e përshtatjes” më erdhi keq. Më erdhi keq se jetoja në një planet e me një shoqëri ksenofobe. Por më erdhi edhe mirë. Që jetoja vërtet në një shoqëri raciste, por në një shoqëri ksenofobe ... “të pastër”.
Që njoha nëpërmjet udhëzuesit fytyrën... “e pastër të ksenofobisë”...
Dhe e ndieva veten të fyer. Dhe që vazhdoj ta ndiej veten të fyer...

Mbi megalomaninë, mediokritetin, pseudot, gjasmet, gjysmat...

Mbi megalomaninë, mediokritetin, pseudot, gjasmet, gjysmat...

Ardi Stefa
Në kohën kur Shekspiri shkruante tragjeditë e tij të famshme, në Angli trupat teatrore nuk kishin femra aktore, por aktorë meshkuj që luanin rolin e femrave. Ndoshta kjo nuk ka edhe aq shumë rëndësi sa ç’ka fakti që do të përmend më poshtë. Gjatë kohës që Sheksipri kishte shkruar dhe po bënte provat për vënien në skenë të tragjedisë së tij, ndoshta më të famshme, “Romeo e Julieta”, aktorët, (edhe ata që luanin rolin e femrave në tragjedi), i ndalonin rrugës e i pyesnin se për çfarë bënte fjalë vepra, në të cilën merrnin pjesë...
“Bën fjalë për një dado, e cila kishte rritur Julietën, e cila dashuronte Romeon....”
“Bën fjalë për një farmacist, i cili në vepër u dha helmin, që pinë dy dashnorët, Romeoja dhe Julieta...”
“Bën fjalë për një prift, i cili i martoi fshehurazi Romeon e Julietën, dhe,...”
“Bën fjalë për Horacin, një shok të ngushtë të Romeos, të dashurit të Julietës, i cili u vra në një grindje...”
Bën fjalë...
Të gjithë aktorët flisnin për rolet e tyre, që mundet të ishin dytësore, të tretë apo të dorës së katërt dhe harronin ata që ishin protagonistët e vërtetë, Romeon dhe Julietën..., emrin e të cilëve kishte marrë edhe tragjedia më e famshme e botës...
E solla si shembull këtë “sajesë”, pasi më bën përshtypje fakti që shumë vetë sot, pavarësisht, se nuk janë askushi, e theksoj ASKUSHI, e paraqesin veten si shpëtimtarët e botës, të letërsisë, të artit, të muzikës, të gazetarisë...
Flasin e i thurrin ditirambe vetes aq sa mua, të paktën, më vjen pështirë. Kam besimin se u vjen të pështirë edhe shumë të tjerëve që mendojnë si unë, që e konceptojnë botën si unë.
Në këtë rast nuk është vetëm faji i këtyre “të psonisurve”, ose e thënë në shqip e trapëve. Është edhe faji ynë që shpesh herë u kemi dhënë mikrofonin, faqet e gazetave, ekranet e televizorëve, apo edhe kronikat e lajmeve për të emetuar trapllëkun, megalomaninë, mediokritetin, pseudo-gjasme-gjysmeintelektualizmin, pseudo-gjasme-gjysmepatriotizmin, pseudo-gjasme-gjysmeshqiptarizmin...

Kush do të marrë mitrolozin?

Kush do të marrë mitrolozin?

Ardi Stefa
Nuk vuaj nga sindromat e ndjekjes, por çdo ditë që kalon ndiej gjithnjë e më shumë se më ngrihen kurthe për të ngrirë çdo gjurmë të reagimit tim. Banka kur shkoj për të depozituar qiranë më vjedh me një taksë shtesë, makina ime shkatërrohet ditë për ditë në gropat e pafundme të rrugëve greke, bashkia vendos vetë për shtimin e taksave dhe për taksa të reja, reklamat në TV e radio më konsiderojnë idiot, lajmet zhvlerësojnë inteligjencën time në gradën “zero”, politika më ofron çdo ditë e më tepër mësime mashtrimi, pandershmërie e egoizmi; tabelat e mëdha të reklamave më fshehin qiellin dhe më zhysin gjithnjë e më tepër në thellësi. Më konsiderojnë disa prezantues e producentë televizivë si idiot e injorant. Më fyejnë e më poshtërojnë gjithmonë. Çdo ditë e më tepër më shtohet dëshira që të marr në dorë një mitraloz dhe të dal nëpër rrugë e të vras të gjithë ata që vrasin delikatesën time, inteligjencën time, mirëkuptimin që përpiqem të kem me të gjithë njerëzit, të bardhë a të zinj, mirëkuptimin që përpiqem të kem si njeri...
Të vras të gjithë ata që më bëjnë kafshë. E vetmja shpresë, është pjesa optimiste e qenies sime, e cila më vërteton se një ditë disa kafshë do të marrin në dorë mitralozët dhe do të dalin nëpër rrugë...

Gjyshi, që u mëson shqipen fëmijëve nëpërmjet përrallave...

Gjyshi, që u mëson shqipen fëmijëve nëpërmjet përrallave...
Ardi Stefa
Nuk e di nëse ndonjëherë edhe juve ju merr malli për përrallat, apo librat për fëmijë, me të cilët në Shqipëri u rritën breza të tërë. Ndoshta ju kujtohet edhe juve emisioni i përrallave çdo ditë në orën 18.00 që transmetonte dikur Radio Tirana, apo emisioni i përrallave të shtunave pasdite?
Mua për vete më merr gjithmonë malli dhe dua t’ju garantoj se edhe nga biblioteka ime këtu në Athinë nuk më mungojnë as përrallat e Andersenit, as “Pinokio”, as “Aventurat e Çipolinos”, as “Aventurat e Gozhdës”, as “Dy vjet pushime”, as “Çufoja dhe Bubi kaçurrel”, as “Djemtë e rrugës Pal”, as “Oliver Tuisti”, e as shumë libra të tjerë për fëmijë. Shpesh herë shkoj në bibliotekë, i nxjerr e i shfletoj me shumë mall e nostalgji. Bile kam kënaqësinë që t’i lexoj deri në fund, megjithëse kam hyrë në të tridhjetëegjashtat.
Janë libra me të cilët u rritëm, mësuam të flasim, të lexojmë e të shkruajmë. Janë libra, me të cilët mësuam të shikonim e të kuptonim jetën. Libra, të cilët luajtën rol të madh e pozitiv në formimin tonë. Janë libra, të cilët, të paktën për brezin tim e të prindërve tanë zënë një vend të veçantë në jetë.
Nuk ua fsheh që këto libra ua kam blerë e bërë dhuratë edhe nipërve të mi, si në shqip edhe në greqisht.
Dua që edhe ata të mësojnë të lexojnë e të shikojnë jetën nëpërmjet dritareve që u çelin këta libra, e jo nëpërmjet filmave vizatimore me “Power Raingers”, “Batman”, fantazmave të çdo lloji e superheronjve inekzistentë. Dhe gëzohem sa herë që ata vijnë për të ndenjur tek unë në fundjave dhe ose i lexojnë vetë përrallat, ose ua lexoj unë. Gëzohem, sepse jam i bindur që nga ato përralla e nga ato libra ata do të bëhen më të mirë, më të pastër në këtë botë.
Gëzohem, sepse shikoj një shpresë të re të lindë kur i pëlqejnë e i përjetojnë historitë e librave, me të cilat ne u rritëm njëlloj si ne, qoftë edhe kur i shohin si filma në televizor.
Do të thoni me vete se po flas për përralla në një kohë që të tjerët kanë halle të tjera më të mëdha për të përballuar. Në një kohë që të tjerët punojnë e robëtohen nga mëngjesi në darkë për të nxjerrë bukën e gojëls dhe s’kanë nge t’i puthin fëmijtë e tyre në mbrëmje e jo më t’u blejnë libra me përralla, e t’ua lexojnë e t’ua shpjegojnë...
Ndoshta është edhe kështu. Por u zgjata pak si tepër në hyrje për t’u treguar për një njeri, i cili meriton një respekt e vlerësim të jashtëzakonshëm nga të gjithë ne.
Quhet Pertef Nebiu. Është 67 vjeç nga Gramshi. Ka punuar një jetë të tërë në fshatrat e Veriut të Shqipërisë si mësues.
Sot jeton në Kipseli së bashku me djalin, nusen dhe dy nipërit e vegjël, të cilët ende nuk shkojnë në shkollë.
Deri këtu s’ka asgjë të veçantë që ta dallojë nga të tjerët pensionistë emigrantë që jetojnë vitet e fundit të jetës në mergim, duke u ardhur në ndihmë fëmijëve të tyre, duke mbajtur nipërit, e duke bërë pazaret.
Por rasti i xha Pertefit është i veçantë. Në shtëpinë e djalit ai mbledh dhe përkujdeset falas për fëmijtë e mitur edhe të disa emigrantëve të tjerë shqiptarë. I mban derisa kthehen nga puna prindërit e tyre. Një rregull ka xha Pertefi, të cilin nuk e shkel sikur qameti të bëhet: Televizori qëndron gjithmonë i mbyllur!
Xha Pertefi greqishten nuk e di pothuajse fare. U flet fëmijëve vetëm në shqip. Ashtu edhe i kërkon përgjigjet e tyre.
Por ajo që atë burrë flokëbardhë e bën të jetë ndoshta rasti më unikal jo vetëm në Greqi, por edhe në botë është fakti që ai merret shumë me edukimin e vogëlushëve. Me një durim të jashtëzakonshëm ai u lexon atyre ditë për ditë përralla e u tregon histori të vjetra nga mitologjia greke e shqiptare. Pastaj rri e diskuton me ta. U shpjegon me durim me zërin gurgullues mesazhet dhe kuptimin e përrallave dhe historive që u ka treguar. Dhe kërkon që edhe ata të tregojnë ndonjë histori apo përrallë.
Ulet në nivelin e fëmijëve ndaj edhe ata e duan aq shumë. Ndaj edhe prindërit e vogëlushëve shkojnë të qetë në punë e po aq të qetë vijnë. Fëmijtë ia kanë besuar njërit prej njerëzve më të respektueshëm të Kipselit. Njeriut, të cilin e përshëndesin të gjithë te platia, që i ofrojnë me kënaqësi kafen apo gotën e rakisë, që ngrihen në këmbë kur kalon ai.
E pyeta një ditë se përse u tregon përralla e histori vogëlushëve në vend që të rrijë si të gjithë moshatarët e tij tek platia apo në kafene. “Historitë e përrallat të fisnikërojnë, më tha. Të bëjnë njeri. Të formojnë. Kriminelët e sotëm, as kanë lexuar e as kanë dëgjuar ndonjë histori apo përrallë kur qenë të vegjël. Prandaj edhe u bënë kriminelë!”
Ai njeri fjalëpak me moshatarët e vet, me vogëlushët bëhet një, vazhdon një traditë të mrekullueshme të librit të mirë, të historive të mira, të cilat edukojnë njeriun qysh të vogël dhe e bëjnë më fisnik...

Përse ngeli në Histori Ponc Pilati?

Përse ngeli në Histori Ponc Pilati?
Ardi Stefa
Pyetja e mësipërme ka të bëjë me një debat të nisur këto ditë me një mikun tim!
Jam i bindur se Ponc Pilati nuk ngeli në Histori, për faktin se lau duart me dënimin e Krishtit. Ai ngeli në Histori e do të përmendet deri në fnd të botës për atë, që në momentin e duhur nuk ishte në gjendje të merte vendimin e duhur, vendimin e drejtë në lidhje me fatin e Krishtit dhe, si pasojë edhe të njerëzimit në shekujt që do të pasojnë.
p.s: Qytetarët e lirë në mendje e krijojnë atdheun.